F I L M O L O G Y: ARASH SIAVASH

آنا  کارنینا (جو رایت – 2012) ***

عشق، سوت قطاری است که در خواب پلی می پیچد ...
روی سخن نه به عاشق وفادار است و نه به معشوق جفاکار. مقصود نه مذمت خیانت است و نه ستایش عشق. حرف از عشق و عاشقی هست اما نگاه جای دیگری را می پاید. به گمانم جو رایت «کار بلد» مقصود تولستوی کبیر را خوب فهمیده که اینگونه از شاهکار او یک شاه فیلم پدید آورده. اقتباس و وفاداری به منبع آن و رویکرد رایت و انتخاب فرم منحصر بفرد نمایشی برای به تصویر کشیدن این اثر مهم ادبیات کلاسیک جهان تنها گوشه ای از برجستگی های «آنا کارنینا» است. اهمیت چنین فیلمی در عصر حاضر و پس از شنیدن هزاران هزار قصه عاشق و معشوقی از گوشه و کنار جهان زمانی روشن می شود که زاویه دید تولستوی در نگارش این رمان ارزشمند در فیلم جو رایت تکیه گاه دوربین قرار گرفته. دوربینی که در ورای پیچ و تاب های عاشقانه آنا و ورونسکی نظاره گر جماعتی است دغل و مکروه که نه عاشقی را فهمیده اند و نه خیانت را تشخیص می دهند. و کارنین به عنوان نماینده این جماعت مات سرشت و ریاکار، خیانت عشقش را به آبروی نیم بند خود در میان همین جماعت رنگ پریده به حراج می گذارد. تولستوی  و اینک جو رایت در پس قصه عاشقانه آنا، به مردمی طعنه می زنند که بی ادراک و ناآگاه سخن می گویند، نقد می کنند و در نهایت حکم می دهند.
«آنا کارنینا» یک منظومه عاشقانه نیست هرچند که عشق محکم ترین ستون بنای آن است. آنا یک دلباخته واقعی است که وقتی عشق راستینش را در برابر هوسی فریبانه تباه شده می یابد راهی جز فرو رفتن در کام مرگ برای خود نمی بیند و رهایی از کمند عشقی ویرانگر و نیز خلاصی از بند پچ پچ های کوتاه و بلند جماعتی غافل و خائن را تنها با آرام گرفتن در آغوش مرگ امکانپذیر می انگارد پس از این رو به چرخ های قطار می پیوندد تا زین پس سوت ممتد قطار طنین عشق او باشد در سکوت نسل هایی که خود را به خاموشی زده اند.