حقه‌بازی عاشقانه

«برادران بلوم» کمدی مفرح و پرنشاطی از کارگردان جوان و مبتکر سینمای آمریکا، «ریان جانسون»، است که تصویر متفاوتی از دنیای کلاهبرداری و حقه‌بازی را ارائه می‌دهد و در فضایی که بیشتر به افسانه‌ها شباهت دارد، شخصیت‌های غیرمتعارفش را به دنیای رؤیایی می‌برد تا بدین وسیله ثابت کند که درون هر کلاهبرداری قلبی سرشار از عشق و محبت در حال تپیدن است. «ریان جانسون» 36 ساله، که چهار سال قبل با نخستین فیلمش، «آجر»، تمامی منتقدین را یک صدا به تحسین خود وا داشت، اینک در دومین تجربه کارگردانی‌اش به سراغ سوژه‌ای رفته که کمتر شباهتی می‌توان میان آن و درام جنایی «آجر» پیدا نمود. «برادران بلوم» روایتی جذاب و پرتحرک از ماجراهای همیشه سرگرم‌کننده کلاهبرداری است ژانری که 36 سال قبل و درست زمانی که جانسون تازه دیده به جهان گشوده بود، یکی از درخشان‌ترین نمونه‌های خود را بر پرده سینماها می‌دید. «نیش»، محصول 1973 و ساخته فیلمساز بزرگ، «جورج روی هیل»، اثری بود که تصویر خیره‌کننده و در عین حال بسیار سرگرم‌کننده‌ای از دنیای کلاهبردارن ارائه داد و توانست در آن سال علاوه بر نامزدی در ده رشته اسکار و بردن هفت جایزه، با استقبال قابل توجهی هم در گیشه مواجه گردد.

«برادران بلوم» که از حیث ساختار آثار فیلمساز آوانگارد آمریکایی، «وس اندرسون»، را به یاد می‌آورد، روایت دو برادر به نام‌های استفن (با بازی مارک روفالو) و بلوم (با بازی آدرین برودی) است که در زمرة حقه‌بازترین کلاهبردارهای دنیا قرار دارند. استفن که برادر بزرگ‌تر محسوب می‌شود، مردی خیال‌پرداز و به شدت زبان‌باز است و همواره با قصه‌پردازی‌هایش زمینه کلاهبرداری را برای برادر کوچکتر، بلوم، که مردی عاشق پیشه و خجالتی است، فراهم می‌آورد. بلوم که دیگر از حقه‌بازی و فریب‌کاری خسته و دل‌زده شده تصمیم می‌گیرد تا این کار را رها کند و به همین منظور به مونته نگرو در یوگوسلاوی می‌رود تا دور از وسوسه‌های برادر بزرگتر زندگی آرامی داشته باشد. در این احوال استفن به واسطه دوست‌دختر شرقی‌اش، بنگ بنگ (با بازی رینکو کیکوچی)، که یک مربی ورزش‌های رزمی است، با دختر ثروتمند و مجردی به نام پنه‌لوپه (با بازی ریچل وایز)، آشنا می‌شود که ظاهراً شیفته ماجراجویی و انجام کارهای عجیب و غریب است. استفن که زمینه کلاهبرداری کلان از پنه‌لوپه را مساعد دیده، به سراغ بلوم می‌رود و از او می‌خواهد تا برای آخرین بار در جریان یک کلاهبرداری با او همراه شود. بدین منظور آنها بر اساس نقشه استفن خود را در قالب دو دلال اشیای عتیقه جا زده و داستانی درباره یافتن یک عتیقة گران‌بها برای پنه‌لوپه سرهم می‌کنند و به این ترتیب موفق می‌شوند تا او را در یک سفر دور دنیا جهت یافتن عتیقه گرانبها، با خود همراه سازند. اما در جریان این سفر اتفاقات دیگری رخ می‌دهد و بلوم تدریجاً حس می‌کند که دلباختة پنه‌لوپه شده است ....

«برادران بلوم» گذشته از اینکه فیلمی ‌شاد و سرزنده از مجموعه وقایع عجیبی و غریبی است که هر یک به تنهایی می‌تواند موجبات سرگرمی مخاطب را فراهم آورد، با این حال در پس‌زمینه آن می‌توان نشانه‌هایی از تنهایی و انزوای انسان‌هایی را دید که به نوعی گرفتار روزمرگی و فقدان عشق در زندگی گشته‌اند و چون قادر به پر کردن این خلأ در زندگی واقعی‌شان نیستند، بنابراین مدام می‌کوشند که آنرا در دنیای خیال و قصه جستجو نمایند تا بلکه بدین وسیله راهی برای فرار از سردی و افسردگی پیدا کنند. جانسون در این فیلم قهرمانانش را با لباس‌هایی فاخر از عهد قدیم، به دنیایی مدرن وارد می‌کند تا بدین وسیله از سویی تنهایی و غرابت آنها را با محیط اطراف تداعی کند و از سوی دیگر بر حضورشان در فضایی داستانی و خیالی تاکید بورزد. اما علیرغم این درون مایه قابل اعتنا که به اجرایی بدیع و انتزاعی در فیلم دست یافته، باید گفت که «برادران بلوم» در استفاده از برخی کلیشه‌های ژانر نظیر بکارگیری پیچش‌های پیاپی و غیرمنتظره در قصه به منظور ایجاد بهانه‌ای برای پیشبرد داستان، دچار افراط می‌شود و همین موضوع است که در پاره‌ای منجر به لغزش و نزول ارزش آن حتی تا اندازه کمدی‌های سبک عشقی می‌گردد.

با این حال «برادران بلوم» آن قدر نقطه قوت دارد که بتوان چنین ایراداتی را به دیده اغماض نگریست. بازی‌های هنرپیشگان اصلی فیلم همگی در سطح بالا و قابل‌قبولی به سر می‌برد. «آدرین برودی» که به مدد چهره منحصر بفردش، همواره به خوبی از پس نقش انسان‌های مظلوم و عاشق‌پیشه بر آمده، در این فیلم نیز توانسته تصویر متقاعد کننده‌ای از شخصیت کلاهبرداری مردم‌گریز را ارائه نماید. در مقابل «مارک روفالو» که ته ریش اندک روی صورتش، هاله‌ای از شرارت و حقه‌بازی به چهره‌اش بخشیده، به خوبی در قالب کاراکتر استفن فرو رفته است. از سوی دیگر سیمای دل‌فریب و معصومانة ریچل وایز جلوه‌ای چنان ساده‌لوحانه به شخصیت پنه‌لوپه داده که گویی آماده است تا هر لحظه فریب خدعه و نیرنگ کلاهبرداران را بخورد. در این بین نباید به سادگی از کنار کار ارزشمند فیلم‌بردار، «استیو یدلین» و همچنین طراح لباس آن، «بئاتریکس آرونا پاستور»، که هر یک نقش تعیین کننده‌ای در موفقیت فیلم داشته‌اند، عبور کرد. در انتها باید گفت که «برادران بلوم» فیلم پر تحرک و شادابی است که تماشایش می‌تواند برای هر بیننده‌ای سرخوشی و نشاط به همراه آورد.

این مطلب پیش‌تر در شماره ۱۱۶ مجلة «سینما تئاتر» آمده است.